Czy uraz sportowy dotyka tylko sportowców? Jakie są  główne przyczyny urazów sportowych?

Kontuzje i urazy  sportowe do których zaliczamy większość urazów tkanek miękkich tzn. skręcenia i zwichnięcia  stawów, zerwane więzadła i  ścięgna, naderwane lub w inny sposób uszkodzone mięśnie. Urazy łąkotek  i  torebek stawowych. Wbrew pozorom nie są  wyłącznie domeną sportowców. Do większości urazów dochodzi najczęściej  w trakcie aktywności fizycznej, ale uprawianej amatorsko (średnio raz w tygodniu) lub w życiu codziennym wyniku upadków i poślizgnięć.

Co zaliczamy do urazów sportowych?

Najczęstsze urazy dotyczą:

          o skręcenie lub zwichnięcie stawu skokowego (kostki)
          o zwichnięcie lub inny uraz barku
          o Zerwanie lub naderwanie Achillesa
          o skręcenie lub inny uraz stawu kolanowego w tym:
          o zerwanie więzadła krzyżowego (ACL)
          o zerwanie łąkotki
          o zerwanie więzadła pobocznego

Jakie są  sposoby leczenia urazów sportowych ?

o ile nie doszło do złamania kości oraz masywnego zwichnięcia stawów tkanki miękkie: mięśnie, ścięgna i więzadła bardzo dobrze i szybko goją  się w sposób zachowawczy (nieoperacyjny) w odpowiednio dobranym ruchu i obciążeniu wykonywanym pod okiem specjalisty (fizjoterapeuty).  Unieruchomienie w gipsie lub ortezie  (poza nielicznymi sytuacjami) powoduje znaczne opóźnienie gojenia, ograniczenia ruchomości, zaniki mięśniowe, zwiększenie bólu i obrzęku i co najważniejsze potęguje strach przed „używaniem” kończyny. Nieliczne tylko przypadki urazów sportowych, wymagają zabezpieczenia  chirurgicznego zwane potocznie artroskopiami. Nie należy się jednak z nimi spieszyć i zacząć od leczenia zachowawczego i jeżeli nie uzyska się zadawalających wyników tj. eliminacji bólu i pełnego (bez poczucia strachu) powrotu do aktywności  w tym również sportowej, podjąć decyzję o zabiegu

Najczęściej wykonywane są:

    * rekonstrukcje więzadła krzyżowego (ACL),
    * szycie lub usunięcie łąkotki,
    * rekonstrukcja chrząstki stawowej,
    * szycie ścięgna Achillesa,
    * rekonstrukcja obrąbka stawowego w stawie barkowym,
    * stabilizacja stawu barkowego,
    * szycie stożka rotatorów w stawie barkowym,

Należy pamiętać  że prawie po każdej artroskopii stan aktywności fizycznej zbliżony jest do stanu po urazie i wiąże się z kilku tygodniowym do kilkumiesięcznym usprawnianiem uzależnionym od techniki operacyjnej i powikłań pooperacyjnych.

Istotną sprawą  jest, aby o ile nie ma innych wskazań medycznych przygotować  się do każdego zabiegu rekonstrukcyjnego, co niewątpliwie wpływa później na czas rehabilitacji po operacji. Którą w większości przypadków można rozpocząć nawet 2-3 dni po zabiegu. 

Na czym polega pierwsza pomoc w urazach sportowych i dlaczego jest taka ważna?

w przypadku wystąpienia kontuzji (urazu) o charakterze sportowym najistotniejszą rolę  odgrywa pierwsze 10 do 15 minut po wystąpieniu urazu tzw. Pierwsza Pomoc w urazie sportowy - „RICE”

R – Rest –  wypoczynek, zmniejszenie obciążenia, zaprzestanie gry

I – Ice –  schłodzenie okolicy urazu

C – Compression - ucisk lub ściśnięcie w miejscu urazu zapobiegający wewnętrznemu krwawieniu

E – Elevation – ułożenie kontuzjowane kończyny powyżej serca,

Czy unieruchomienie w gipsie zawsze jest konieczne? Jakie są  plusy i minusy gipsu?

Unieruchomienie jakiekolwiek niezależnie od tego czy jest to gips czy orteza poza nielicznymi przypadkami ma negatywne skutki w przypadku urazów o charakterze sportowym. Tkanki miękkie znacznie szybciej i lepiej gojką się w odpowiednio dobranym ruchu i obciążeniu. Unieruchomienie powoduje osłabienie krążenia, zwiększa obrzęki, powoduje zaniki mięśniowe ograniczenia ruchu. Tak że, każdy tydzień unieruchomienia może spowodować o kolejne 4 tygodnie dłuższy  proces usprawniania.

W czym pomoże fizjoterapeuta po urazie sportowym? Czy sprawdzi się  w każdym przypadku?

Leczenie zachowawcze (usprawnianie fizjoterapeutyczne), które zarówno uwzględnia proces gojenia uszkodzonych tkanek ale przede wszystkim odbudowanie utraconych aktywności i powrót do pełnej sprawności fizycznej jest alternatywą dla leczenia gipsem oraz chirurgicznego.

Czy są  jakieś przeciwwskazania do stosowania rehabilitacji ruchowej?

Praktycznie w przypadku urazów tkanek miękkich nie ma żadnych przeciwwskazań do działań  fizjoterapeutycznych jest to najlepszy, najszybszy i najbardziej efektywny sposób leczenia, choć na pewno można określić przeciwwskazania określonych procedur terapeutycznych dla konkretnych przypadków.

Jak szybko zabiegi fizjoterapeutyczne przywrócą  mnie do pełnej sprawności po urazie sportowym?

Powrót do pełnej sprawności zależy od wielu czynników min: od rozległości i umiejscowienia urazu, sposobu postępowania czyli wdrożonych procedur terapeutycznych czy był okres unieruchomienia i jak długi. W sytuacji kiedy od pierwszych chwil urazu zostanie wprowadzone prawidłowe postępowanie (pierwsza pomoc,  potem odpowiedni ruch i obciążenie) powrót  do pełnej sprawności następuje od kilku dni do 3-4 tygodni. 
 
Jak zmniejszyć  ryzyko urazów sportowych?

Urazy tkanek miękkich (sportowe) podobnie jak wszystkie inne są zdarzeniami losowymi trudnymi do wyeliminowania. Można jednak ograniczyć liczbę  urazów uprawiając aktywność  fizyczną regularnie 2-3 razy w tygodniu. A dla osób już aktywnych wprowadzić odpowiednią rozgrzewkę przed uprawianym sportem. Odpowiednią wcale nie znaczy stretching czy potoczne rozciąganie mięśni. Rozgrzewka powinna być adekwatna do wykonywanego wysiłku to znaczy o podobnym charakterze, druga istotna sprawa dotyczy doboru odpowiedniego sprzętu np. butów do biegania, lub gry w koszykówkę. Trzecia niezwykle istotna zasada stopniowania obciążeń zarówno mierzona w kilogramach jak i czasie trwania wysiłku. Warto również wspomnieć o ogólnych zasadach bezpieczeństwa na salach treningowych, boiskach, basenie, gdyż do wielu urazów dochodzi w cale nie w trakcie uprawiania sportu tylko: w szatni, w domu  wracając z treningu lub po prostu na prostej drodze.