Opis

Narkotyk – potoczna nazwa niektórych substancji odurzających o depresyjnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy^[1][2]. Ze względu na poglądy społeczne, różnice kulturowe, stany prawne itp. nie ma jednoznacznej definicji słowa narkotyk. Narkotykami nazywa się:

• substancje, których przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne, m.in. opiaty i opioidy (np. morfina, heroina), kokaina, fentanyl, niektóre benzodiazepiny,
• wszystkie substancje psychotropowe, które aktualnie są nielegalne (tzw. policyjna definicja narkotyku; narkotyk z punktu widzenia obowiązującego prawa).

W polskim prawodawstwie środkiem odurzającym nazywamy substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego działającą na ośrodkowy układ nerwowy, określona w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2005 r. Nr 179, poz. 1485 z późn.zm.). Substancje psychotropowe określa załącznik nr 2 ustawy.

Istnieje także definicja środka zastępczego:

• substancji w każdym stanie fizycznym, która jest trucizną lub środkiem szkodliwym, używana zamiast lub w takich samych celach niemedycznych jak środek odurzający lub substancja psychotropowa.

Podział według Światowej Organizacji Zdrowia 

• Opiaty np. heroina, morfina
• Psychostymulanty np. amfetamina, metamfetamina
• Kokaina
• Marihuana i haszysz
• Halucynogeny np. DMT
• Psychodeliki np. LSD-25
• Środki lotne – kleje
• Leki uspokajające i barbiturany
• Nikotyna
• Alkohol
• Steroidy

Podział według działania fizjologicznego 

Podział substancji psychoaktywnych przyjęty przez Interpol i stosowany w farmakologii:

• Stymulanty czyli substancje pobudzające ośrodkowy układ nerwowy:
  • Amfetamina i jej pochodne: amfetamina, metaamfetamina, metylfenidat
  • Efedryna i jej steroizomery: efedryna i pseudoefedryna
  • N-metyloksantyny: kofeina, teofilina, teobromina
• Depresanty czyli substancje działające opóźniająco na ośrodkowy układ nerwowy:
  • Benzodiazepiny, np. diazepam, flunitrazepam
  • Depresanty nasenne: alkohol, eter, barbiturany, chloroform, wodzian chloralu
  • Opioidy, np. opium, kodeina, tramadol, morfina, heroina, metadon
• Psychodeliki czyli substancje wywołujące zaburzenia w ośrodkowym układzie nerwowym:
  • delirianty, np. skopolamina, atropina
  • pozostałe psychodeliki np. Salvinorin A
  • psychodeliki stymulacyjne, np. MDMA, MDA, meskalina, DOM, LSD-25, AMT, DMT
  • dysocjanty, np. podtlenek azotu, ketamina
• Konopie indyjskie i ich pochodne, np. THC, są wyróżniane jako osobna grupa ponieważ wykazują działanie i stymulacyjne i depresyjne, a ponadto posiadają cechy psychodelików

Narkotyki miękkie i twarde 

Często narkotyki dzieli się na miękkie i twarde, choć kryterium podziału nie jest jasno ustalone. Jako twarde najczęściej określa się te, których używanie prowadzi do silnego uzależnienia, zwłaszcza kiedy jest połączone z poważnymi następstwami zdrowotnymi. Za miękkie uznaje się te, które uzależniają w dużo mniejszym stopniu lub wcale. Podział narkotyków na miękkie i twarde ma znaczenie w prawie Holandii, gdzie używanie "narkotyków miękkich" jest legalne.

Do narkotyków twardych najczęściej zalicza się kokainę i opioidy jak heroina oraz morfina, do miękkich najczęściej marihuanę, haszysz i LSD.

Sporną kwestią jest klasyfikacja psychodelików. W tej grupie znajduje się wiele substancji, które, mimo że mogą być groźne dla zdrowia, nie wywołują uzależnienia, stąd przez niektórych nie są one w ogóle traktowane jak narkotyki. Holenderska polityka tolerowania narkotyków uznaje syntetyczne psychodeliki, takie jak LSD i MDMA za narkotyki twarde, chociaż mają działanie bardzo podobne do psychodelików naturalnych, takich jak meskalina (pejotl) i psylocybina (grzyby psylocybinowe), które są w Holandii legalne w nieprzetworzonej formie. W Polsce wszystkie wymienione substancje są nielegalne.

źródło: własne, wikipedia