Przygotowanie dziecka do pobytu w szpitalu

Do najważniejszych elementów przygotowania dziecka do pobytu w szpitalu należy jego przygotowanie od strony psychologicznej oraz informacyjnej. Odpowiedź  na pytanie, jak tego dokonać, nie jest jednak jednoznaczna, a reakcja dziecka na informacje o konieczności leczenia szpitalnego lub operacji serca zależy od wielu czynników:

• wieku dziecka 
• jego odporności psychicznej 
• rodzaju wady serca i metod jej leczenia 
• oświadczeń z poprzednich pobytów w szpitalu – pozytywnych lub negatywnych 
• przewidywanej długości pobytu w szpitalu 
• wsparcia ze strony rodziców 
• właściwego podejścia lekarzy oraz całego personelu szpitala 
• warunków i atmosfery panujących w szpitalu. 

W przypadku wielu wad serca operację przeprowadza się w okresie noworodkowym i wtedy najważniejsza dla dziecka jest stała obecność jednego z rodziców.  Operację  u dziecka starszego planuje się najczęściej wówczas, gdy dziecko czuje się  dobrze i z wyjątkiem niewielkiego ograniczenia wysiłku fizycznego nie odczuwa swej choroby. Takiemu dziecku należy wyjaśnić powody leczenia szpitalnego oraz właściwie przygotować je do pobytu w szpitalu. 

Przygotowanie dziecka do pobytu w szpitalu można podzielić na kilka etapów:

1. Przygotowanie rodziców

2. Przygotowanie dziecka

3. Zebranie niezbędnej dokumentacji i wykonanie zalecanych zabiegów

4. Przygotowanie rzeczy koniecznych oraz takich, które mogą umilić dziecku pobyt w szpitalu 

Jak przygotować siebie? 

Zanim rodzice zaczną rozmawiać z dzieckiem o konieczności pobytu w szpitalu i operacji, muszą najpierw sami się do tego przygotować. Nie ma bowiem nic gorszego dla dziecka niż widok zapłakanych i przerażonych rodziców, którzy mówią dziecku o konieczności pójścia do szpitala.  Z tego też powodu to przede wszystkim rodzice muszą zapanować  nad własnymi obawami i negatywnymi emocjami, które mogą jedynie niepotrzebnie wystraszyć dziecko. Może im to ułatwić uzyskanie od lekarzy dokładnych informacji, co jest konieczne w przypadku ich dziecka i dlaczego, na kiedy planowany jest początek leczenia i w jaki sposób będzie ono prowadzone. Istotne jest także zapoznanie się z techniką przeprowadzania różnych zabiegów oraz badań. 

Rodzice powinni również wiedzieć o możliwościach wystąpienia powikłań pooperacyjnych. Mogą  się wówczas przygotować psychicznie i nie wpadać  w panikę, jeżeli pewne komplikacje zaistnieją.  Dużą ulgę przynosi ponadto rozmowa z innymi rodzicami, którzy byli już w podobnej sytuacji.  Przed rozmową z dzieckiem rodzice powinni się dokładnie zapoznać  z warunkami panującymi w szpitalu oraz regulaminami danych oddziałów. Ważne jest zwłaszcza poznanie możliwości przebywania z dzieckiem. Trzeba też wiedzieć, co należy zabrać ze sobą do szpitala. 

Rodzice, którzy zamierzają przebywać na oddziale ze swoim dzieckiem, powinni również  się zorientować w możliwościach zakwaterowania w szpitalu lub jego pobliżu. 

Jak przygotować dziecko? 

Przede wszystkim należy dziecku mówić prawdę.  Ogromnie ważne jest wybranie odpowiedniego momentu i sposobu poinformowania dziecka. Nie można tego zrobić ani za wcześnie, ani zbyt późno. Rodzice powinni również pamiętać, że w trakcie rozmowy z dzieckiem nie liczą się wyłącznie słowa, ale też postawa i sposób mówienia: ton głosu, wyraz twarzy, gesty. 

Zamiast płaczliwego użalania się: „Oj, biedactwo ty moje, czemu to ciebie spotyka”, lepiej tę samą treść przekazać w formie pozytywnej: „Szczęściarzu, pan doktor naprawi twoje serce i będziesz mógł jeszcze szybciej biegać”. Dziecko powinno zrozumieć,  że idzie do szpitala, bo jest chore, a planowana operacja ma mu pomóc.  Dziecko łatwiej akceptuje nową sytuację, jeśli czyta mu się książki dostosowane do jego wieku, których akcja toczy się w szpitalu, i omawia się  wspólnie opisane tam wydarzenia. Książeczki typu „Franklin idzie do szpitala”, „Martynka spadła z roweru”, czy „Bajki, które leczą” pomogły już niejednemu dziecku w poznaniu i zrozumieniu czekających je zabiegów oraz uświadomieniu, że w szpitalu jest dużo więcej dzieci. Pomocne mogą się okazać również  zabawki typu „Mały doktor”, pozwalające dziecku na zabawę w lekarza, pielęgniarkę oraz organizowanie zabaw tematycznych wraz z rodzicami. 

>Dziecku, które czeka operacja, należy w zrozumiały dla niego sposób objaśnić procedury przed- i pooperacyjne. Istotne jest zapewnienie go (szczególnie dotyczy to dzieci powyżej 2.–3. roku życia), że lekarze w szpitalu zrobią wszystko, by nie czuło bólu oraz dobrze spało w trakcie operacji. Im starsze jest dziecko, tym bardziej potrzebuje rzeczowych i uporządkowanych informacji.  Na pytania dziecka należy zawsze udzielać odpowiedzi zgodnych z prawdą. Jest to podstawowy warunek zbudowania i utrzymania zaufania dziecka do rodziców, co w efekcie daje poczucie bezpieczeństwa i oparcia. Odpowiedzi nie powinny być  zbyt ogólnikowe czy zbyt szczegółowe, ani też wykraczać  poza zakres spraw, o które dziecko pytało.  >Rodzice powinni wyjaśnić dziecku, kiedy będą przy nim, a kiedy i z jakich powodów zostanie samo. Lepiej nie obiecywać dziecku rzeczy niemożliwych do spełnienia. Wiadomo na przykład, że na Oddziale Intensywnej Opieki Medycznej można przebywać  z dzieckiem tylko w wyznaczonym czasie. Każde odstępstwo od deklaracji rodziców dziecko może później potraktować jako formę porzucenia lub kary. Najlepsze, co rodzice mogą zrobić dla swojego dziecka w szpitalu, to przebywać z nim tak często, jak to możliwe.  Rodzice powinni się także starać tak nastawić dziecko, by postrzegało lekarzy i  pielęgniarki jako osoby, które robią wszystko, żeby mu pomóc, a nie skrzywdzić. Oczywiście takiego stanu nie uda się osiągnąć w ciągu kilku dni czy tygodni, jeżeli wcześniej „straszenie lekarzem, zastrzykiem” należało do ulubionych metod wychowawczych. Przyjazne nastawienie dziecka do personelu szpitala może mu zaoszczędzić  wielu niepotrzebnych stresów i lęków.

Strach przed bólem zwiększa odczuwanie bólu, a czasami „strach boli najbardziej”. Odpowiednie przygotowanie dziecka wymaga wieloletniej pracy wychowawczej, która jednak przynosi zawsze korzyści, zwłaszcza w przypadku wielokrotnych pobytów dziecka w szpitalu i licznych kontroli lekarskich. 

Ważne!

•  Dziecko należy przygotowywać do pobytu w szpitalu z dużym wyczuciem i ostrożnością. Rodzice powinni się  przy tym kierować własną  intuicją i znajomością potrzeb swojego dziecka.
• Jeśli rodzice nie znają odpowiedzi na pytania dziecka, powinni mu o tym otwarcie powiedzieć i porozmawiać  z kompetentnymi osobami, często jużw szpitalu.
•  Dzieci nieprzygotowane lub często przebywające same w szpitalu na ogółz trudem adaptują się do nowych, obcych warunków. Boją  się wszystkiego, odmawiają  współpracy z lekarzami i personelem, wolniej wracają do zdrowia. Silny stres psychiczny wywołuje u nich stany nerwicoweutrzymujące się czasami długo po powrocie ze szpitala. 

Co trzeba lub warto zabrać ze sobą  do szpitala? 

Oczywiście wiele zależy od wieku dziecka. Najczęściej trzeba zabrać:

1. Książeczkę  zdrowia dziecka i skierowanie do szpitala.

2. Wyniki badań dziecka, które rodzice przechowują – USG, echokardiografii, badania krwi, grupy krwi dziecka, a także poprzednie wypisy ze szpitala.

3. Przybory toaletowe, ręczniki, a w przypadku niemowląt i małych dzieci –  jednorazowe pieluchy, ulubioną butelkę i smoczek.

4. Bieliznę  osobistą, piżamę, szlafrok, dres i inne wygodne ubrania oraz kapcie i klapki pod prysznic. Należy też pomyśleć o stałej i systematycznej wymianie brudnej odzieży na czystą.

5. Ulubioną  maskotkę dziecka – „przytulankę” do zasypiania, ewentualnie poduszeczkę, kocyk, „pieluszkę szmatkę”, które koniecznie należy wcześniej dokładnie wyprać.

6. W przypadku dzieci starszych warto zabrać również: przybory do pisania, rysowania, zeszyty i podręczniki szkolne, a także magnetofon przenośny z ulubionymi nagraniami, zdjęcia bliskich osób lub przypominające radosne sytuacje, ulubione gry i zabawki. 

Ważne!

• >Wyposażenie dziecka zależy od regulaminu/zwyczajów panujących w danym szpitalu (niekiedy zasady te są różne na różnych oddziałach tego samego szpitala) i należy się do nich dostosować.
  
• Personel oddziału zwykle nie bierze odpowiedzialności za rzeczy pozostawione z dzieckiem w szpitalu.
• Pozostawienie dziecku żywności należy wcześniej uzgodnić z pielęgniarką dyżurną  lub dietetyczką. 

Pytania, które warto zadać kardiologowi

1. Jak wygląda i pracuje zdrowe serce?

2. Na czym polega wada serca dziecka?

3. Czy możliwe jest narysowanie tej wady na graficznym schemacie zdrowego serca? (schemat znajduje się na końcu książki)

4. Czy konieczne będzie leczenie chirurgiczne tej wady? Jeżeli tak, to kiedy? Czy będzie to jedna operacja, czy planowanych jest kilka?

5. Czy jest jedna metoda leczenia tej wady, czy też są różne metody? Jaki mam wpływ na wybór konkretnej metody?

6. W którym ośrodku i ile takich operacji przeprowadzono – o ile lekarz nie zna danych z innych ośrodków, zapytajcie o operacje w danym ośrodku oraz jakie były ich wyniki operacji?

7. Który lekarz najczęściej operuje daną wadę?

8. Czy mam możliwość wyboru szpitala lub chirurga? Jeżeli tak, to jaki mam wybór i kogo lekarz nam poleca? (spróbuj spytać: „Gdyby to było Pani/Pana dziecko, gdzie i przez kogo chciałaby Pani/Pan, żeby było operowane?)

. Jakie leki i dlaczego dziecko musi obecnie dostawać?

10. Jakie badania i zabiegi czekają dziecko w najbliższym czasie?

<11. Jak długo może trwać pobyt dziecka w szpitalu?

12. Na jakich oddziałach dziecko będzie przebywało – czy będzie przyjęte od razu na kardiochirurgię  czy najpierw na kardiologię? Ile czasu dziecko będzie przebywało na oddziale przed operacją?

13. W przypadku diagnozy prenatalnej warto spytać o możliwość porodu w szpitalu, w którym ma być leczone dziecko po urodzeniu lub innym znajdującym się  w jego pobliżu oraz o najlepszy sposób rozwiązania ciąży: poród naturalny czy cesarskie cięcie.